LAI CHÂU - NƠI THƯỢNG NGUỒN CON SÔNG ĐÀ HUYỀN THOẠI

Việt Nam là một trong những quốc gia có mật độ, sông ngòi kênh rạch dày đặc nhất thế giới, trung bình cứ 20km lại có một cửa sông hoặc cửa biển, còn hệ thống kênh, rạch thì chằng chịt không kể xiết. Mỗi dòng sông lại mang trong mình một linh hồn gắn bó bền vững lâu đời với con người nơi đó.
Sông Hồng là cái nôi của văn minh Lạc Hồng,

 Sông Hương mang đầy vẻ cổ kính với bao đời đế vương dựng nước,

 sông Cửu Long gần gũi thân thiết với con người miền tây, và còn nhiều con sông khác.

Tất cả những nền văn minh đó vẫn còn "sống" và gắn bó với chúng ta đến tận bây giờ. Nhưng Đà giang thì lại khác, nó mang trên mình nhiều huyền thoại, có cái vẫn tồn tại, có cái đã vĩnh viễn biến mất. Đà giang có lúc gào thét dữ đội với hàng chục hàng trăm thác ghềnh.

Có lúc êm ả hiền hòa với bến cát mịn cùng những rặng tre rừng xanh mướt.

Đà giang nơi tộc người Thái, Hà Nhì, Mông, Dao gắn bó lâu đời, mà chỉ cần nghe đến những cái tên đó cũng đủ hình dung được sự đa dạng, kỳ thú về văn hóa và đời sống.

Cũng trên dòng Đà giang, vua Lê Thái Tổ khắc lưu thủ bút khi ghé qua. Đà giang với nhiều câu chuyện ly kỳ thu hút đầy ma lực: nào là quái vật sông Đà, quan tài treo trên vách đá, cá khổng lồ, bùa ngãi người Mường...
Là dân yêu thú lang thang, chúng tôi cũng mong mỏi một lần đến khám phá Đà Giang lên tận thượng nguồn để lắng nghe, tìm hiểu về dòng sông liêu trai này.
Cách đây 2 năm một lần lỡ hẹn khi đã đến Pác Ma nhưng lại phải quay về dù chỉ cách thượng nguồn vài chục km. Và lần này hành trình lại tiếp tục với sự chuẩn bị kỹ càng hơn rất nhiều.

Sau khi leo Tà Chì Nhù, chúng tôi quay về Nghĩa Lộ, ngủ để phục hồi sức lực chuẫn bị cho hành trình dài. Bữa sáng thật ngon miệng,
nai nịt gọn gàng và bắt đầu hành trình đi Lai Châu, lúc này đã 11g trưa.
Mùa xuân nên tây bắc ru tình trong sắc hoa,
dọc đường đi hoa mơ nở rất nhiều
Những rừng hoa cứ ôm mình theo dòng dưới thung sâu,
đi chốc lại dừng, cứ một bên là đường một bên là dòng suối nhỏ quấn quanh núi đồi, những cô bé cậu bé vui đùa hồn nhiên
 với hình ảnh nhẹ nhàng và thú vị làm quên đi cả hành trình dài đầy mệt mỏi

Từ Nghĩa Lộ đi Lai Châu khoảng 220km đường nhựa đẹp, song vì mới leo Tà Chì Nhù hôm qua nên 2 đứa đều rã rời, dọc đường nghỉ chân liên tục.
Đến Tam Đường thì xe lại hư, cũng may là có chỗ sửa xe và gặp anh bạn tốt nên giá cả hợp lý, tiếp tục hành trình đến 6g45 PM thì đến Lai Châu,
Nhờ có Hải (một người bạn bên báo Quân Đội) tư vấn trước nên chạy thẳng lên KS Hương Phong ở mà không mắc công loay hoay tìm chốn nghỉ chân.(hình chụp sáng hôm sau)
Ấn tượng đầu tiên với Lai Châu ngày trở lại là lạnh run, đường phố sạch sẽ, thành phố hoành tráng, bình yên. :)
Đi kiếm chỗ ăn thật khó nhưng cuối cùng cũng xong, gọi điện thoại cho anh Tuất CHT Biên phòng Lai Châu để hỏi giấy phép thì anh hẹn sáng mai đi ăn sáng.
Vậy là yên tâm, ngủ sớm để mai lại tiếp tục hành trình
Sáng hôm sau anh Tuất gọi rất sớm, thật không ngờ anh quá nhiệt tình cho xe qua đón vì ngại 2 đứa không biết đường, cuộc gặp gỡ lần đầu mà hết sức thân tình, không nghĩ rằng ở vị trí anh lại thân thiết và gần gũi như vậy. Hỏi giấy phép anh nói không cần lo đã gửi điện báo lên các đồn hết rồi, lên đến nơi sẽ được lo chu đáo.
Cảm ơn anh và chia tay lên đường, nhớ mãi câu nói của anh về mảnh đất biên cương: "Thêm một cây lúa là thêm vài hạt thóc, vài trăm năm sau sẽ có thêm vài ngàn hạt thóc."
Từ Lai Châu chúng tôi đi tiếp lên Chăn Nưa theo QL 12 rồi từ đó tiếp lên Mường Lay,
 thăm lại người bạn cũ, 2 năm trước gặp nhau mà nay đã không còn
cung đường Lên Chăn Nưa thật đẹp với dòng Nậm Na bầu bạn cùng.
Từ khi thủy điện Sơn La hoạt động, nước ngập dâng cao hàng trăm mét,
 nhiều vùng đất, đồi núi, bản làng ngập sâu dưới dòng nước,
Những vẻ đẹp từ sự chết chóc
đôi khi vẻ đẹp trong cái nhìn của kẻ lãng du lại là đau lòng của người bản xứ
chỉ cách đây 2 năm thì mực nước này nằm sâu dưới gần trăm mét.
dòng Nậm Na, phẳng lặng, phản chiếu núi rừng, một bức tranh thiên nhiên màu lục bích tuyệt đẹp.
dường như có một thế giới khác vẫn song song cùng tồn tại
Cảnh này làm nhớ đến câu của truyện Kiều
"Gió chiều như gợi cơn sầu.
Vi lô hiu hắt như màu khơi trêu"
Nếu đường đi 2 năm trước ngập trong bụi mịt mù như thế này

chuyến đi kinh hoàng như thế này đây
 thì nay đã rất quang đãng rộng rãi, chỉ có điều tai họa trên đầu có thể ập xuống bất cứ lúc nào. :D
Đến 11g trưa thì chúng tôi đến Mường Lay, không vội đi ngay mà ghé thăm lại người bạn cũ Hang Tôm.
Nhớ lần trước khi đến thăm, Hang Tôm cổ kính và vững chãi giữa núi rừng hùng vĩ,


Còn đường đi thường xuyên bị chặng để làm cầu mới


Dạo bước trên cầu nhìn sâu xuống dòng nước trong xanh tầm 50m là những chiếc thuyền con.


Từ mặt cầu lên cao cũng tầm đó là trụ cầu cao sừng sững.


Nhưng giờ đây tất cả đã chìm sâu dưới làn nước.Chỉ còn một chút hoài niệm như thế này


Hang Tôm mới nhìn từ xa


Đến gần đây


Đứng trên cầu Hang Tôm mới gió lồng lộng,


dòng sông Đà trãi dài mênh mông giữa núi rừng thâm nghiêm, cảm giác miên man đến lạ lùng.


Vài chiếc thuyền con xuôi ngược


Chúng tôi bắt đầu rời Mường Lay để đi Mường Tè, chỉ chừng chục năm nữa thôi chắc chắn nơi đây sẽ thành phố thị phồn hoa và trù phú.


Con đường lên Mường Tè mới hoàn thành tuyệt đẹp với màu xanh biếc của dòng sông Đà và trập trùng núi non, và vấn vương chút cô liêu trong lúc giao thời


 1g30 chúng tôi đi qua thủy điện Lai Châu, một công trường vĩ đại nhộn nhịp giữa đại ngàn, vì muốn viết 1 bài riêng nên trong loạt bài này tôi không viết chi tiết.


 Từ đây đi cung đường bắt đầu xấu, đầy đá giằng xóc lổn ngổn, cả người ê ẩm khủng khiếp, khúc xóc quá thì chụp không được, chụp mỗi khúc thế này


Dừng chân ngó nghiêng và nghỉ chút ở cầu Mường Mô chuẩn bị cho hành trình khủng khiếp hơn đi Mường Tè xã.


4g06 chúng tôi đến Mường Tè huyện, đổ xăng rồi gấp rút lên đường đi Mường Tè xã vì trời đã về chiều, sông Đà vẫn lặng lẽ đồng hành


Chúng tôi cứ đi rồi dừng chừng 3,4 lần thế này


5g30 chúng tôi đến bản Nậm Củm xã Mường Tè, Nậm Cũm là một bản người thái rất đẹp, cũng từ đây có đường đi bản Pa Ủ của người La Hủ, nơi hiếm hoi ở Việt Nam mà tư duy đời sống của người La Hủ chỉ hơn mức bộ lạc chứ đừng nói tới thời phong kiến theo như lời anh Tuất trò chuyện.

Từ đây đi Pác Ma cũng còn chừng vài chục km thôi song đến Pác Ma thì khó mà tìm được chỗ ngủ, trong khi loay hoay hỏi thông tin thì một chị người Thái đã chủ động mở lời cho ngủ nhờ, thật tuyệt vời.


Chúng tôi hạ đồ nghỉ ngơi, mọi người trong gia đình rất nhiệt tình, người thì lo nấu ăn, người thì hướng dẫn tắm rửa,


Thật là thú vị khi những kẻ lang thang từ Sài Gòn phố thị lại được sống cùng một gia đình người Thái ở vùng tây bắc xa xôi, ra ảng nước sau hè nhà tắm “ nuy” cạnh chuồng heo, hồ chứa nước cũng là nơi nuôi cá bắt dưới sông Đà, và còn nhiều điều rất đặc trưng làm thích thú kẻ tò mò như chúng tôi.
Tối hôm ấy chúng tôi được vợ chồng anh Thảo đãi những món ăn rất đặc trưng của người Thái, như cá den sông Đà nướng, cá cuốn bắp cải non, canh măng chua với rau rừng và tất nhiên là không thể thiếu rượu. Một đêm thấy say sưa trong tình người nơi xứ lạ


Chúng tôi cùng chụp hình lưu niệm với anh Thảo, gia đình, bạn bè trong bản. :)

Sáng sớm hôm sau chúng tôi dậy sớm, tạm biệt gia đình anh Thảo rồi tiếp tục Pác Ma thẳng tiến, rồi lên Ka Lăng, vì cung này đã đi rồi nên không chụp ảnh gì nhiều, mục tiêu chính bây giờ là mốc 17.
Chạy miết đến tầm 9g thì đến Ka Lăng, làm thủ tục để đi Mốc 17.


Đi Mốc 17 có cái mắc công là phải chạy lên Ka Lăng trình báo sau đó phải chạy ngược lại đường cũ, từ đó mới rẽ phải đi mốc 17.


Tổng đoạn đường chay đi về cũng tầm 40km (tính từ ngã 3 đường). Lên Ka Lăng thì gặp chút rắc rối vì xin phép quá lâu nên điện tín gửi lên cũng hơn tháng, tổ tác chiến tìm hoài không ra. Ngồi đợi đồng chí Ảnh đồn trưởng xác mình với Bộ chỉ huy.
Cuối cùng thủ tục cũng hoàn tất, rút kinh nghiệm lần sau cứ cầm giấy phép trên tay cho chắc ăn.
Thủ tục xong thì cũng đã 10h30, lúc này có cái khó là: Nếu đi Mốc 17 hôm sau mà quay ngược lên Thu Lũm thì xa quá, còn đi Thu Lũm luôn thì chiều e không kịp đi Mốc 17. Cuối cùng quyết định đi Thu Lũm, cửa khẩu U Ma Tu Khòng, mốc 29, cùng lắm thì trễ lại 1 ngày.

Khi đi rồi mới biết đây là một quyết định sáng suốt, cung đường lên Thu Lũm tuyệt đẹp và huyền ảo.


 Nói thêm 1 chút về cung đường này, theo anh Tuất kể thì việc mở đường lên Thu Lũm là một quyết định hết sức khó khăn, vì chi phí quá cao, lại hao tổn nhiều sức người.
Song với mục đích bảo vệ biên cương lãnh thổ việc mở cung đường này hết sức quan trọng và cần thiết.


Vậy là cung đường xẻ núi băng mây đã hoàn thành, so với mốc 17 thì đểm cao nhất của cung đường Thu Lũm cao hơn đến 1400m nên các dốc lên cực cao và gắt, chiếc xe win của chúng tôi đã chinh chiến nhiều cung đường hiểm trở ở tây bắc xong cũng vật vã tiến từng chút một.


Thu Lũm có sự hùng vĩ của Fanxipan, có sự quyến rũ của ruộng bậc thang La Pán Tẩn, có chút mênh mông huyển ảo của Y Tý, còn về cung đường nếu Thu Lũm nhận thứ 2 thì Mã Pí Lèng, Ô Quy Hồ, Pha Đin, Khau Phạ cũng không dám nhận thứ 1, đó là điều chắc chắn.


Thu Lũm cũng là nơi tôi thấy khó khăn nhất để thu lại vẻ đẹp trong ống kính mà không phải xấu hổ, và cuối cùng thì tôi thất bại. 


Bạn chỉ có thể cảm nhận được hết tất cả khi đứng tại chính nơi này, để thấy mây bay bên mình, mây lướt nhanh trên đầu song lại nhẩn nhơ dưới chân.


 Thấy nắng xuyên qua từng tầng từng tầng mây một. Thấy hàng chục cung đường quanh co khúc khuỷu dưới vực sâu, Ô Quy Hồ không bằng đâu nhé.


Thấy ruộng bậc thang  như lơ lửng giữa trời. Càng lên cao trời càng lạnh khủng khiếp,


song nắng lại cứ chói chang, mây càng lúc càng mù mịt.


Ở Thu Lũm không có nhiều bản, người dân ở rải rác nhỏ lẻ khắp nơi, đây là một bản người Hà Nhì ngay trung tâm Thu Lũm,


 bản nằm trên đồi cao vây quanh núi non hùng vĩ trùng điệp, 


Sung túc và đông vui. :)


Ruộng bậc thang đang mùa đổ nước.


Nhiều đoạn rượng bậc thang rất đẹp nhưng do thời gian gấp gáp nên chúng tôi bỏ lỡ rất nhiều
1g26p chiều ngày 1/2 chúng tôi đến cửa khẩu U Ma Tu Khòng. Đây là cửa khẩu biên giới Việt Nam- Trung Quốc, thuộc huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu, nằm ở cao độ 1860.



Cửa khẩu được xây dựng để kết nối giao thương với huyện Lục Xuân, tỉnh Vân Nam.


 Vì trời mù quá nên chúng tôi cứ phóng đi mà không biết là đã qua đất TQ, chạy một khúc mới thấy có lán toàn xe biển số tàu, bảng hiệu cũng tàu, hết hồn cắm cổ chạy ngược lại.
Đường biên giới chia đôi tại đây. 


Nơi đây phần lớn quanh năm chìm khuất trong mây. Bên phía Việt Nam cửa khẩu đang trong giai đoạn xây dựng. Còn phía TQ vẫn trống trơn.


 Cách cửa khẩu chừng 50m có một dốc nhỏ bên tay trái là đường đến mốc 29. Đi chừng 100m là đến nơi, đây mốc đây.


U Ma Tu Khòng theo tiếng địa phương có nghĩa là mây mù sương trắng ,  không gian lúc này trời lạnh buốt, mây mờ mịt, một cảm giác hoang tàn quạnh quẽ, đem lại cảm giác hắt hiu lay lắt.

Đứng bên cột mốc biên cương mà tâm trạng cứ mông lung, muốn nghĩ cũng không nghĩ được gì. Chụp một vài tấm hình lưu niệm, đây mặt phía Việt Nam.


ĐâyTrung Quốc quanh mốc đầy rác của bọn tàu.


Tọa độ cột mốc


Có anh chàng dễ thương làm nhiệm vụ canh giữ. :D


Rời mốc 29 chúng tôi vội quay về lại Ka Lăng để đi mốc 17, lại vẫn những con dốc hun hút thăm thẳm thật là ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống. 4g chiều chúng tôi đến ngã 4 vào mốc 17 từ đây đi gần 40km nữa mới đến mốc 17.

Trời về chiều nhanh quá, chúng tôi lao vun vút.


Khó diễn tả được cảm giác lúc này, trên cao nắng chiều vàng vọt và hiu hắt, con đường xuyên rừng phủ đầy lá vàng, xe phóng qua rào rạt dưới chân phủ,


Bên phải là dòng Đà Giang lặng lẽ trôi,


bên trái những vách núi cao vời vợi.


 Tôi chợt nhớ câu hát: “Ra biên cương trong một chiều hoang âm u…” Cảm giác quan tái buâng khuâng vô cùng.

Chẳng hiểu sao trong đầu lại hiện lên hình ảnh của những trận chiến nơi biên ải ngày xưa. Đâu cô liêu gò hoang trong ánh chiều. Đây hồn chưa tan còn ai oán thiên thu.

Đúng 5g chúng tôi đặt chân lên cây cầu Kẻng Mỏ, cây cầu đầu tiên bắt qua sông Đà trên lãnh thổ Việt Nam.


Cây cầu mà hơn 2 năm qua tôi luôn mong đợi, ao ước được đứng trên nó một lần, kể từ khi đọc bài chuyến đi của anh Dugia, Haidt,Giang QD, anh longwaves…


Có những cảm xúc không diễn tả được bằng lời. Nó là sự trỗi dậy từ trong tiềm thức.


Tôi đã có sẵn cả một “kế hoạch” sẽ nhảy nhót, la hét, canh góc chụp… làm rất nhiều thứ khi đứng trên cây cầu này nhưng không hiểu sao lúc này lại chẳng làm được gì cả.


Cứ đi chầm chậm chầm chậm, ngắm nhìn. Người cứ phiêu phất. (HÌnh ảnh minh họa này là ngày hôm sau tôi mới chụp lại)


Ánh mắt tham lam như muốn thu tất cả từng chi tiết, từng hình ảnh thật nhỏ bé của cây cầu.


Từ con ốc, mảnh ván, dây treo


đến những trụ cầu hiên ngang sừng sững giữa đất trời quan san.   


Ngảnh đầu nhìn về đất Việt, dưới sâu kia dòng Đà giang buông mình lững lờ bình yên trong ráng chiều


Ngảnh đầu nhìn về phương bắc, sao thâm trầm mà phảng phất chút u buồn.


Vì sao: "Chúng thủy giai đông tẩu, Đà giang độc bắc lưu"?


Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu

Quỷ nói một chút về vị trí các mốc giới ở thượng nguồn sông Đà. Ngay chân cầu treo Kẻng Mỏ, không qua cầu đi về phía tay phải chừng 50m có đường rẽ xuống lòng sông. Đó là Mốc 18 (2), đối diện phía bên kia là mốc 18(3).

Qua cầu treo rẽ tay phải đi dọc theo bờ sông khoảng 5 km là đến mốc 17(1) đây là mốc chính nơi thượng nguồn sông Đà. Từ mốc 17 đi tiếp 5km là đến mốc 16, từ mốc 16 đi tiếp 2km là đến mốc 15.

Quỷ nói thêm một chút về quy tắc đánh mốc để mọi người dễ theo dõi. Theo thỏa thuận VN và TQ mốc được đánh số liên tục tăng dần từ tây sang đông, tức từ Ngã 3 biên giới A Pa Chải đến giới điểm 62 cửa sông Bắc Luân.

Mốc chia các loại: Mốc đơn, mốc phụ, mốc đôi, mốc ba.

Mốc chính đơn: thể hiện dưới dạng số la tinh bình thường.

Mốc phụ: thì số mốc thể hiện dưới dạng thập thân; tử số là số hiệu mốc chính liền trước, mẫu số là số thứ tự mốc phụ.

Mốc đôi cùng số: Ngoài số mốc chính còn có số 1, 2 trong ngoặc đơn (), mốc trong đất TQ ghi số (1), mốc phía VN ghi số (2)

Mốc ba cùng số: Ngoài số mốc chính còn có số 1, 2, 3 trong ngoặc đơn (), mốc số (1) cho mốc nằm ở quốc gia cắm 1 mốc, rồi thuận theo chiều kim đồng hồ đánh tiếp các mốc (2), (3).

Yêu cầu kiến trúc mốc:  có tính chủ quyền cao, thẩm mỹ, hiện đại, quốc tế. Sử dụng vật liệu hiện đại bền theo thời gian. Mốc có thân mốc, đế mốc và đặc biệt không được có CHỈ DẪN NGẦM. Chữ trên thân khắc chìm chữ nước nào quay mặt về nước đó. Ghi tên nước, số thứ tự mốc, năm cắm. ở cửa khẩu thi gắn thêm quốc huy, đường kính 30 cm. Mốc đại nặng 950 kg, mốc trung 500kg, mốc tiểu 300kg.

Cắm mốc: Mốc chính, phụ số lẻ do TQ cắm, Mốc chính phục số chẵn do VN cắm. Mốc đôi, mốc 3 cùng số thì ở nước nào nước đó cắm.

Quay lại với hành trình, chúng tôi qua cầu treo Kẻng Mỏ rồi phóng thẳng vào mốc 17, lúc này trời đã về chiều, phóng thật nhanh vì e là trời tối sẽ lỡ việc hết, và rồi 5g20p chiều ngày 1/2 chúng tôi đã đến mốc 17(1) ngã 3 sông. 

Nơi con sông Đà chảy vào đất Việt. Chẳng biết sao nhưng những lần đến các điểm mốc tôi thường không hân hoan hú hét được mấy, mà bồi hồi xúc động nhiều hơn.

Bước chầm chậm qua từng bậc thang để lên mốc,

khẽ chạm tay thấy lòng dâng trào khó tả.

Cũng đã chạm tay vào rất nhiều cột mốc nhưng lần này sao cảm xúc cứ cuồn cuộn mãnh liệt,

có lẽ chính sự mong đợi suốt 2 năm qua mà thúc dồn nên chăng.

Đứng lặng và ngắm nhìn toàn cảnh nơi ngã 3 sông miền biên ải,

phía đối diện bên kia là đất TQ rồi, xa xa là cột mốc 17(2).

Bờ kè đá vững chắc được xây ngăn xói dòng ,

Từ mốc 17 (1) nhìn về phía TQ

Tọa độ mốc

Nghiêng mình tự hào khi đứng trên mảnh đất thiêng liêng của tổ quốc.

Đứng một hồi chúng tôi xuống lòng sông để dạo chơi. Mùa này không nhiều nước, lòng sông trơ đá,

theo anh Thơ trạm trưởng kể lai, vào mùa nước nhiều, phía TQ xả lũ trâu bò chết trôi đầy về phía Việt Nam.

Cũng từ đây nhìn lên trên cao phía bên đất Trung Quốc là cột mốc 17 (2),

tiến sát bờ một chút để nhìn cho rõ thế này đây.

Nhấm nháp một ngụm nước nơi thượng nguồn, để gọi là lưu giữ một chút tâm tình,

Lang thang về phía mốc 17 (3) bên đất TQ để chụp cho rõ.

Cận cảnh mốc 17(3).

Lúc này trời cũng đã sập tối, chút nắng chiều hắt lên trên nền trời, làm cảm giác sao thấy nặng nề quá.

Có lẽ do tự kỉ ám thị mà lúc nào lang thang nơi biên ải với TQ cũng đều có cảm giác khắc khoải, đượm chút buồn.

Xong chạy vội về lại trạm để các anh khỏi đợi cơm.Và cũng như bao nhiêu lần khác khi đến với các anh biên phòng đó là bữa rượu vật vã. :D

Hôm đấy có tất cả là 6 anh em: quỷ, litbadguy, anh Thơ trạm trưởng, 2 anh Tuấn và ku Thánh người Thái. Lại những chén rượu thắm tình anh em cứ tràn đầy đến tận khuya, 10g30 cu litbadguy chịu hết nổi trốn trước, anh Thơ đi kiểm tra, còn lại 4 anh em, cưa đến 11g30 thì giải tán. Nhờ ku Thánh dẫn ra cầu treo Kẻng Mỏ nằm sải lai mà tận hưởng không gian đất trời biên cương. 2 anh em ngồi tám đến gần 1g rồi về ngủ. Cả ngày mệt cùng với tiệc rượu đến tận canh tàn nên giấc ngủ ngon cực. Sáng hôm sau dậy sớm để đi mốc 16 rồi đặng còn kịp về chạy về Lai Châu (dự kiến một ngày khủng khiếp).

Chúng tôi dậy sớm đi mốc 18, vì mốc gần trạm nên đi khá dễ dàng, trèo xuống bờ sông một chút là đến mốc 18(2). 

Từ mốc nhìn về phía Trung Quốc, vì chưa tìm hiểu kĩ nên không nhớ được tên các dòng sông và suối ở đây để chú thích chi tiết.

Đối diện với mốc 18(2) phía bên kia suối là mốc 18 (3) nhưng cây rậm rạp che hết cả.

Thăm mốc 18 xong, chúng tôi cũng quay lại cung đường cũ đi mốc 17, rồi từ đây chúng tôi chạy tiếp khoảng 5km nữa để đến mốc 16.Cung đường này cũng rất đẹp, xẻ rừng núi hoang sơ mà đi.

Đến mốc 16 thì gặp Bộ là công nhân xây dựng mốc thuộc công ty Thủy điện Điện Biên, hôm nay còn nghĩ tết nên các anh em công nhân vẫn chưa vào Bộ nhiệt tình hướng dẫn chúng tôi đường ra mốc.

Mốc 16 là loại mốc ba, đây mốc 16 (2),

cắm gần ngay lán trại xây dựng,

năm 1885 Pháp ký một công ước nhượng một số phần đất đai huyện Mường Tè, Lai Châu cho TQ, sau đó năm 1895 đã ký một Công ước bổ sung thu hồi lại được phần đất này song vẫn mất một phần.  Và việc cắm mốc hiện nay là theo công ước bổ sung này.

Đối diện với mốc 16 (2) bên kia suối là mốc 16 (1).

Cũng từ vị trí dòng suối này chúng tôi lội ngược dòng chừng 200m để lên mốc 16 (3).

Đường lên mốc 16 (3).

Vì đây là có ngã 3 sông, suối nên cắm đủ 3 mốc làm phân cách theo quy định cắm mốc,

nhằm tránh sự thay đổi dòng chảy làm ảnh hưởng đến tính chính xác của đường biên giới.

Mốc 16(3) nếu không hỏi đường chắc sẽ không biết mà đi, mọi người đi sau nhớ lưu ý kỹ.

Cũng từ vị trí này nếu chúng tôi đi ngược dòng tiếp 2km nữa sẽ đến mốc 15. Song vì thời gian không cho phép nên đành chịu. Chia tay Bộ chúng tôi quay nhanh về lại trạm, Thu gom đồ đạc rồi tạm biệt các anh để trực chỉ về Lai Châu, 260km còn miệt mài phía trước.

Chuyến đi này thật là "bội thu" cột mốc, tổng cộng chúng tôi đi được 8 mốc: 3 mốc 16, 3 mốc 17, 1 mốc 18, 1 mốc 29